ARGHAVAN SAMADIAN

ILLUSTRATOR & GRAPHIC DESIGNER

Article 6

نقدی بر زندگی خصوصی آقا و خانم میم

ارغوان صمدیان

(نقد برگزیده نشست 268، باشگاه فیلم تهران)، جمعه 29 دی 1391

 

«زندگی خصوصی آقا و خانم میم»  بیش از تقابل میان سنت و مدرنیته، نگاهیست واقع­گرا بر رابطه­ ی یک زوج. زوجی که می­ تواند نماینده بسیاری از روابط متزلزل یا شکست خورده­ ی موجود در اجتماع باشد. این فیلم نه تنها جامعه­ ی ایران بلکه روابط موجود در بسیاری از جوامع دیگر را نیز می­تواند پوشش دهد. داستان فیلم را می­توان در یک جمله از فیلم «بانوی زیبای من» خلاصه کرد. هنگامی­که دوست نقش اول مرد از او می­ پرسد اگر عاشق این زن شدی چرا عشقت را به او ابراز نمی­ کنی؟ او پاسخ می دهد: برای اینکه می­دانم زمانی که ابراز کنم هر روزی که می­ گذرد او حسودتر و من خودخواه­ تر خواهم شد!

در ابتدای داستان زنی شهرستانی، بی دست و پا، بی نظم و فاقد اعتماد به نفس را می­بینیم که حتی به نظر کم سواد می­ آید. شوهرش دائما از او می­ خواهد که مثل زن­ های موفق اجتماع رفتار کند و باعث خجالت او نشود. وی حتی تک­ تک کلماتی را که از دهان همسرش خارج می ­شوند را چک می­ کند و مدام لباس­ هایی را که باید بپوشد به او گوشزد می­ کند. به نظر می­ رسد این زن فاقد درک صحیح از روابط اجتماعی است و همین باعث شده که متعاقبا به شوهر خود ظنین باشد تا مبادا یکی از آن زن­ های موفق اجتماع را به او ترجیح دهد. در ادامه می­بینیم که شوهر با تمسخر حرفه­ ی زن را که طراحی و تهیه سفره­ ی عقد است به او یادآوری می­ کند و به دروغ می­ گوید زن من گرافیست و طراح داخلی است. تا اینجا به نظر می­ رسد زن فاقد تحصیلات آکادمیک باشد و از مسئولیت بزرگی که در آینده بر عهده­ ی او گذاشته می­ شود بر نمی­ آید در حالیکه در ادامه  می­ بینیم که زن مسئولیت خود را به خوبی انجام می­ دهد و حتی هنگامی­که بنا بر تقاضای شوهرش کمی به سر و وضع خود می­ رسد، مورد توجه دیگران قرار می­ گیرد. اما زن به جای ابراز خوشحالی همواره نگران است و حتی مطلبی را از همسرش پنهان می­ کند!

در ادامه رفتار تمسخر آمیز مرد تغییر می ­کند. علی رغم رفتار گذشته­ اش حالا حاضر است برای آوردن قرص­ های همسرش پا در آبی بگذارد که می­ داند حاوی خرده­ های شیشه است. پایش زخمی می­ شود اما حتی به زبان نمی­ آورد. پنهانی همسرش را تعقیب می­ کند. سعی می­ کند خوددار باشد اما در ادامه حتی توان خودداری را هم از دست می­ دهد. حالا جایگاه زن و مرد تغییر کرده است. این مرد است که حسادت کرده، همسرش را سوال پیچ می ­کند و در مقابل زن از سو تعبیرهای مرد به خنده می­ افتد. حسادت به جایی می­ رسد که مرد لباس­ هایی را که قبلا با اصرار به زن غالب می­ کرد از او می­ گیرد و می­ گوید هنگامی که تنها هستیم اینها را بپوش. کم­ کم متوجه می شویم که گویا قبلا هم مرد به همسرش سختگیر بوده است. زن استاد عکاسی داشته پس احتمالا تحصیلات دانشگاهی هم داشته است. متوجه می­ شویم که زن برای درد معده اش قرص می­ خورد که طبق اظهارات مرد به دلیل استرس­ هایی است که از جانب شوهرش به او وارد می­ شود. پس احتمالا زن در طول زندگی مشترک خود بد لباس، شلخته و فاقد اعتماد به نفس شده تا بلکه مورد توجه دیگران و متعاقبا سوء­ظن شوهرش قرار نگیرد! حتی به طراحی و تهیه سفره­ ی عقد، به قول همسرش همراه با پریوش و مهوش، مشغول بوده تا از جامعه­ ی مردان به دور باشد. و حتی در آخر می­ بینیم که زن با اشک و اندوه از همسرش می خواهد این یکی بچه را دیگر سقط نکنند.

این زن نماینده­ ی بسیاری از زنان است که علی­رغم مشکلات بسیاری که در زندگی مشترک خود دارند با چنگ و دندان می­ خواهند آن را حفظ کنند. حتی در راه بازگشت از همسرش می­ پرسد که چرا دیگر او را سرزنش نمی­ کند؟ چرا او را مسخره نمی­ کند؟ لکه­ ی روی آستینش را نشان می­ دهد و می­ گوید من همان زن هستم که از داشتنش شرمگین بودی و با تحقیر خود سعی می­ کند به مرد که غرورش جریحه­ دار شده آرامش دهد. اما در نهایت از مرد سیلی می­ خورد چون مرد نمی­ خواهد به ضعف خود اعتراف کند و برای ساکت کردن زن به جای محبت و عشق، از زور خود استفاده می­کند. در حالی­که زن در تمام مدت فیلم در برابر تحقیر و شکست غرورش تنها سکوت پیشه کرده بود و عوارض جسمانی آن­همه فشار روحی را با مصرف قرص کنترل می­ کرد!

«زندگی خصوصی آقا و خانم میم» با فیلمنامه­ ی جذاب، بازی­ های قوی و کارگردانی موفق خود شاید تلنگری باشد بر پیکر جامعه­ ی امروز ما، تا با درمان به موقع این دسته از روابط ناسالم خانوادگی و اجتماعی از پاشیده شدن کانون خانواده­ هایمان پیشگیری کنیم و با ترویج عشق و احترام متقابل به بقای خانواده خود و جامعه ­ای سالم بیاندیشیم.